Từng sọt đất dời núi

AN VIÊN YOGA

⏱ ~10 phút

Một ngày mới vừa mở ra. Bạn có thể ngồi dậy, ngồi ở mép giường, hay trên một chiếc ghế, hai bàn chân đặt xuống sàn.

Trước khi làm gì khác, hãy vươn hai tay lên cao. Thật cao. Duỗi từng ngón tay ra. Rồi thả xuống, đặt lên đùi.

Hít vào thật sâu qua mũi, để bụng và ngực đầy lên. Thở ra qua miệng, dài, như thổi bay chút ngái ngủ còn sót lại. Thêm một lần nữa. Hít vào. Thở ra.

Khép mắt lại, hoặc để ánh nhìn rơi xuống sàn trước mặt.

Sáng nay, mình thở cùng một câu chuyện về một ông lão, hai ngọn núi, và rất nhiều sọt đất.

Hít vào. Thở ra.

Chuyện được ghi trong sách Liệt Tử của Trung Hoa, cách nay gần hai nghìn năm. Người Trung Hoa vẫn kể nó cho con cháu, mỗi khi muốn nói về sự bền bỉ. Ở Việt Nam, nhiều người cũng biết tên ông: Ngu Công, nghĩa là ông lão ngốc.

Ngày xưa, ở phía bắc hai ngọn núi lớn, có một ông lão gần chín mươi tuổi. Hai ngọn núi ấy cao lắm, rộng lắm, chắn ngay trước cửa nhà ông. Muốn ra chợ, muốn sang làng bên, cả nhà phải đi vòng một con đường rất xa, leo dốc, lội suối, mất cả ngày trời.

Một tối, ông lão gọi cả nhà ra sân. Con trai, con dâu, các cháu, ngồi quây quanh. Ông nói: hay là cả nhà mình san hai ngọn núi này đi, mở một con đường thẳng ra phía nam.

Mọi người nhìn nhau. Rồi người này gật, người kia gật.

Chỉ có bà vợ hỏi khẽ: sức ông, đến một cái gò nhỏ còn chưa san nổi, huống gì hai ngọn núi. Mà đất đá đào lên, ông định đổ đi đâu?

Cả nhà bàn nhau: thì gánh ra tận bờ biển xa, đổ xuống đó.

Hít vào. Thở ra.

Sáng hôm sau, trời còn mờ sương, ông lão dẫn ba người con cháu lên núi. Mỗi người một cái cuốc, một đôi quang gánh, hai cái sọt tre.

Nhát cuốc đầu tiên bổ xuống. Đất đá văng ra. Mùi đất ẩm bốc lên, ngai ngái, mát lạnh.

Họ đào. Xúc đất vào sọt. Đầy sọt thì gánh lên vai, đi.

Hãy hình dung nhịp làm việc ấy. Cúi xuống, xúc. Đứng lên, gánh. Bước đi. Không nhanh, không chậm. Đều như hơi thở.

Hít vào, cúi xuống xúc một sọt đất. Thở ra, đứng thẳng lên, gánh đi.

Hít vào. Thở ra.

Bây giờ, hãy cảm nhận đôi vai của bạn. Mấy ngày qua, đôi vai ấy đã gánh những gì? Sáng nay, trên đó chưa có gì cả. Hít vào, nâng hai vai lên sát tai. Thở ra, thả chúng rơi xuống. Một lần nữa. Nâng lên. Thả xuống.

Đôi vai của bạn đã sẵn sàng cho một ngày mới. Và chúng chỉ cần gánh từng sọt một.

Hít vào. Thở ra.

Nhà bên cạnh có một bà goá, nuôi một cậu con trai mới bảy, tám tuổi, răng sữa vừa rụng, cười lên lộ cả lợi. Thấy nhà ông lão đi đào núi, cậu bé chạy theo, nhảy chân sáo, ôm một cái sọt nhỏ xíu, đòi gánh phụ.

Đường từ núi ra biển xa lắm. Đi một chuyến, về một chuyến, hết cả một mùa. Đi lúc trời còn lạnh, về tới nhà thì đã sang hè.

Một chuyến. Một mùa. Một gánh đất.

Hít vào. Thở ra.

Trưa trưa, cả nhóm ngồi nghỉ dưới một gốc cây trên sườn núi. Bà vợ gánh cơm lên. Mấy nắm cơm, một nhúm muối vừng, một bầu nước mát. Ông lão xoè hai bàn tay ra xem. Lòng bàn tay chai cứng, có chỗ phồng rộp. Ông nhúng tay vào bầu nước, để cái mát thấm vào, rồi nắm lại, mở ra, mỉm cười.

Bạn cũng thử xoè hai bàn tay ra, đặt ngửa trên đùi. Cảm nhận không khí chạm vào lòng bàn tay. Hít vào, các ngón tay duỗi dài. Thở ra, các ngón tay cong nhẹ về, nghỉ.

Hít vào. Thở ra.

Ăn xong, chẳng ai bảo ai, mọi người lại đứng dậy, cầm cuốc.

Ở khúc sông gần đó có một ông lão khác, người ta gọi là Trí Tẩu, nghĩa là ông lão khôn. Thấy vậy, ông bật cười, đi sang can.

Ông nói: ông ngốc quá. Ông còn sống được mấy năm nữa? Đến một ngọn cỏ trên núi ông còn chưa nhổ hết, nói gì đất với đá.

Ngu Công đặt gánh xuống. Lau mồ hôi trán. Rồi thở ra một hơi dài, chậm rãi đáp.

Ông nói: tôi già rồi, đúng thế. Nhưng tôi mất đi thì còn con tôi. Con tôi sinh ra cháu. Cháu tôi lại sinh ra con. Cứ thế, đời này nối đời kia, không bao giờ hết. Còn núi thì không cao thêm được một tấc nào. Lo gì mà không san được?

Trí Tẩu đứng lặng, không biết nói gì thêm. Rồi ông quay về khúc sông, vừa đi vừa lắc đầu. Nhưng lần này, ông không cười nữa.

Hít vào. Thở ra.

Và họ lại cúi xuống.

Một sọt. Hai sọt. Ba sọt. Mùa này. Mùa sau. Mùa sau nữa. Tiếng cuốc. Tiếng chân. Tiếng thở.

Không ai nhìn lên đỉnh núi mà thở dài. Mỗi người chỉ nhìn cái sọt trước mặt mình. Còn cậu bé nhà bên thì chẳng nhìn gì cả, chỉ chạy, vấp, cười, rồi lại chạy.

Hít vào. Thở ra.

Bạn hãy đặt hai bàn tay lên bụng. Cảm nhận bụng phồng lên khi hít vào, xẹp xuống khi thở ra. Đó cũng là một nhịp làm việc, đều đặn, bền bỉ, từ lúc bạn chào đời tới giờ. Nó chưa bao giờ đòi làm xong một lúc. Nó chỉ làm hơi thở này. Rồi hơi thở tiếp theo.

Hít vào. Thở ra.

Người xưa kể tiếp rằng, có một vị thần trên núi nghe chuyện, sợ ông lão cứ đào mãi không thôi, bèn lên tâu với Trời. Trời cảm động trước tấm lòng bền bỉ ấy, sai hai người con khổng lồ của một dòng họ lực sĩ xuống trần, mỗi người cõng một ngọn núi, đem đặt sang nơi khác.

Từ đó, trước nhà ông lão là một khoảng đất bằng phẳng, mở ra phía nam. Không còn núi chắn. Chỉ còn con đường.

Hít vào. Thở ra.

Câu chuyện không nói ông lão giỏi giang. Người ta còn gọi ông là ông lão ngốc. Ông chỉ không đo công việc bằng cả ngọn núi. Ông đo nó bằng một sọt đất. Và hôm nay, luôn có một sọt đất ông gánh được.

Có lẽ trước mặt bạn sáng nay cũng có một ngọn núi. Một việc lớn. Một kỳ thi. Một khoản nợ. Một thói quen muốn đổi. Một nỗi mệt kéo dài. Nếu có, bạn không cần nhìn hết cả ngọn núi. Chỉ cần hỏi: sọt đất đầu tiên của hôm nay là gì?

Có thể là một cuộc gọi. Một trang sách. Mười phút đi bộ. Một cốc nước uống cho đủ. Nếu chưa nghĩ ra, cũng không sao. Hơi thở này đã là sọt đầu tiên rồi.

Hít vào. Thở ra.

Bây giờ, mình cùng gánh vài sọt theo nhịp thở. Mỗi lần thở ra là một sọt đất được gánh đi.

Hít vào, cúi xuống xúc. Thở ra. Một sọt.

Hít vào, đứng thẳng lên. Thở ra. Hai sọt.

Hít vào, bước đi. Thở ra. Ba sọt.

Hít vào, không nhìn lên đỉnh núi. Thở ra. Bốn sọt.

Hít vào, chỉ nhìn sọt đất trước mặt. Thở ra. Năm sọt.

Hít vào, mỉm cười như ông lão. Thở ra. Sáu sọt.

Núi không cao thêm. Còn mình thì vẫn còn hơi thở.

Hít vào. Thở ra.

Hít vào. Thở ra.

Một nhát cuốc. Một đôi quang gánh. Một cậu bé ôm cái sọt nhỏ xíu, chạy theo.

Hít vào. Thở ra.

Bây giờ, hít một hơi thật sâu, để hơi thở đầy lên tới tận vai. Thở ra bằng miệng, mạnh và dứt khoát.

Nắm hai bàn tay lại, siết một chút, rồi mở ra. Duỗi các ngón tay. Xoay cổ chân. Nhún nhẹ hai vai. Nếu thích, vươn hai tay lên cao thêm một lần nữa, như lúc mới bắt đầu.

Khi đã sẵn sàng, mở mắt ra, nhìn quanh căn phòng của bạn.

Ngày hôm nay là một con đường. Bạn không cần dời cả ngọn núi trước bữa trưa. Chỉ cần cúi xuống, xúc sọt đất đầu tiên, rồi gánh đi. Phần còn lại, cứ để từng hơi thở lo.