Ông lão biên ải và con ngựa

AN VIÊN YOGA

⏱ ~10 phút

Trước khi bắt đầu, mình thở cùng nhau ba hơi thật chậm.

Hít vào. Thở ra. Hít vào. Thở ra. Hít vào. Thở ra.

Bây giờ, để hơi thở trở về nhịp tự nhiên của nó. Ngồi cho vững, hoặc nằm cho thoải mái. Khép mắt lại nếu bạn muốn. Để đôi lông mày giãn ra, để khoé miệng mềm, để hai bàn tay thôi nắm giữ bất cứ điều gì.

Hôm nay có một câu chuyện rất cũ, kể về một ông lão và một con ngựa. Bạn chỉ cần nghe, và thở.

Hít vào. Thở ra.

Chuyện này đến từ Trung Hoa, chép trong một cuốn sách cổ từ hơn hai nghìn năm trước. Người Việt mình cũng thuộc nó, qua câu tái ông mất ngựa. Chữ tái ở đây nghĩa là vùng biên ải, nơi đất nước này giáp với đất nước khác.

Ngày xưa, ở vùng biên ải phía bắc, có một ông lão sống trong một căn nhà đất nện, tường thấp, mái ngói xám. Quanh nhà là đồng cỏ rộng mênh mông. Gió ở đó thổi suốt ngày, khô và lạnh, mang theo mùi cỏ khô và mùi bụi đất.

Ông lão có một người con trai, và một con ngựa. Con ngựa màu nâu, bờm dài, mỗi sáng lại hí vang ngoài chuồng. Chiều chiều, ông lão hay ngồi trước hiên, nhìn bầy ngựa hoang chạy xa xa trên đồi, bụi đất bốc lên như khói.

Hít vào. Thở ra.

Bạn hãy thử cảm nhận làn gió ấy chạm lên mặt mình. Mát trên vầng trán. Mát trên hai gò má. Hít vào, như hít một hơi gió đồng cỏ. Thở ra, để gió mang đi những gì đang vướng trên khuôn mặt.

Hít vào. Thở ra.

Một buổi sáng, con ngựa sổng chuồng. Nó chạy thẳng về phía bên kia biên giới, qua những ngọn đồi trọc, rồi mất hút.

Hàng xóm kéo sang. Người thì lắc đầu, người thì tặc lưỡi. Họ nói: tiếc quá ông ơi. Con ngựa tốt thế mà mất rồi.

Ông lão rót cho mỗi người một chén nước nóng. Rồi ông chỉ nói, rất bình thản: biết đâu đấy. Biết đâu lại là chuyện hay.

Hàng xóm nhìn nhau. Họ nghĩ ông lão buồn quá nên nói lẫn.

Hít vào. Thở ra.

Mấy tháng trôi qua. Cỏ ngoài đồng xanh lên rồi lại úa. Một buổi chiều, có tiếng vó ngựa từ xa vọng lại. Lộc cộc. Lộc cộc.

Con ngựa nâu đã trở về. Và đi bên cạnh nó là một con ngựa khác. Một con ngựa lạ, cao lớn, lông trắng như sương, bước đi kiêu hãnh. Một con ngựa quý của xứ bên kia.

Ông lão bước ra sân. Ông đặt tay lên cổ con ngựa nâu. Lông nó ẩm mồ hôi, ấm hổi, hơi thở phì phò phả vào tay ông. Ông vuốt dọc bờm nó, chậm rãi, như vuốt tóc một đứa trẻ vừa đi xa về. Rồi ông dắt cả hai con vào chuồng, rải thêm một ôm cỏ khô.

Hàng xóm lại kéo sang, lần này ai cũng cười. Họ nói: ông may quá. Mất một, được hai.

Ông lão lại rót nước mời. Rồi ông nói, vẫn giọng bình thản ấy: biết đâu đấy. Biết đâu lại là chuyện dở.

Hít vào. Thở ra.

Bạn để ý xem trong người mình lúc này có gì. Có thể có một chút vui khi nghe con ngựa trở về. Có thể có một chút thắc mắc, sao ông lão không vui. Không sao cả. Cứ để những cảm giác ấy đến, như gió đi qua đồng cỏ. Không cần giữ, không cần đuổi.

Hít vào. Thở ra.

Con trai ông lão mê con ngựa trắng lắm. Ngày nào anh cũng dắt nó ra đồng, vuốt bờm, cho ăn, rồi tập cưỡi. Con ngựa khoẻ, lại chưa quen người. Một hôm, nó chồm lên. Anh ngã xuống đất, đau điếng. Chân anh bị gãy.

Anh phải nằm trên giường suốt mấy tháng. Ông lão ngồi bên, nẹp chân cho con bằng những thanh tre, ngày ngày nấu cháo, bón cho con từng thìa.

Hàng xóm lại sang, lần này ai cũng buồn. Họ nói: khổ thân thằng bé. Giá mà đừng có con ngựa ấy.

Ông lão nhìn ra cửa sổ, nhìn đồng cỏ xa xa. Ông nói: biết đâu đấy. Biết đâu lại là chuyện hay.

Hít vào. Thở ra.

Bạn hãy đưa chú ý xuống hai chân của mình. Hai đùi, hai đầu gối, hai bắp chân. Chúng đang được nghỉ, như đôi chân của người con trai nằm yên trên giường. Không cần chạy đi đâu. Không cần làm gì. Hít vào, lắng nghe chúng. Thở ra, để chúng nặng xuống, ấm lên.

Hít vào. Thở ra.

Mùa đông năm ấy dài. Tuyết phủ trắng đồng cỏ. Gió rít qua khe cửa. Trong nhà, ông lão nhóm bếp, đun một nồi nước gừng, rót cho con một bát, cho mình một bát. Hai cha con ngồi nghe gió, nói với nhau dăm câu chuyện cũ. Có những tối chẳng ai nói gì, chỉ nghe tiếng củi nổ lách tách, và tiếng hai con ngựa trở mình trong chuồng.

Hít vào. Thở ra.

Năm ấy, ngoài biên có chuyện. Quan trên cho người về các làng, gọi tất cả trai tráng khoẻ mạnh đi xa, ra tận vùng giáp ranh. Từng nhà, từng nhà tiễn con lên đường.

Con trai ông lão, chân còn nẹp tre, không đi được. Anh được ở lại nhà.

Hít vào. Thở ra.

Những tháng sau đó, hai cha con ở bên nhau. Ban ngày, ông lão dìu con ra hiên ngồi, đắp cho con tấm chăn len. Buổi chiều, ông chẻ củi, anh ngồi nhặt rau. Chân anh lành dần. Đến mùa cỏ mới, anh đã tập đi được vài bước, rồi chống gậy ra được tới chuồng ngựa.

Hai con ngựa, một nâu một trắng, đứng sát bên nhau, nhai cỏ.

Một buổi chiều, hai cha con đứng tựa vào hàng rào gỗ. Gió đồng cỏ thổi qua mái tóc đã bạc trắng của ông lão. Anh con trai hỏi: cha ơi, sao lúc nào cha cũng nói biết đâu đấy.

Ông lão cười. Ông bảo: vì cha già rồi, cha thấy nhiều lần lắm. Chuyện hay có khi mở ra chuyện dở. Chuyện dở có khi mở ra chuyện hay. Cha không biết trước được. Nên cha cứ thở, cứ làm việc của hôm nay, rồi đợi xem.

Hít vào. Thở ra.

Tới đây, câu chuyện lặng xuống. Mất ngựa. Biết đâu đấy. Được ngựa. Biết đâu đấy. Ngã gãy chân. Biết đâu đấy.

Ông lão không phải người không biết buồn, không biết vui. Ông chỉ không vội đóng dấu lên mỗi chuyện xảy ra. Ông để nó mở, như cánh cửa căn nhà đất ấy, gió vào được, mà cũng ra được.

Bây giờ, nếu muốn, bạn hãy nhớ lại một chuyện trong đời mà lúc ấy bạn tưởng là rất dở. Một lần lỡ chuyến xe. Một lần không được nhận vào đâu đó. Một lần phải dọn đi nơi khác. Và rồi, sau đó, có một điều tốt đã đến, mà nếu không có chuyện dở ấy thì bạn đã không gặp.

Không cần cố nhớ. Câu chuyện của bạn vẫn đang được viết tiếp.

Hít vào. Thở ra.

Bây giờ, mình thở cùng ông lão. Mỗi hơi hít vào là nhận lấy điều đang có. Mỗi hơi thở ra là một câu biết đâu đấy.

Hít vào. Hôm nay có điều làm mình mệt. Thở ra. Biết đâu đấy.

Hít vào. Hôm nay có điều làm mình vui. Thở ra. Biết đâu đấy.

Hít vào. Ngày mai còn nhiều điều mình chưa biết. Thở ra. Biết đâu đấy.

Hít vào. Ngay lúc này, mình đang thở. Thở ra. Thế là đủ.

Bây giờ, chỉ hơi thở.

Hít vào. Thở ra.

Hít vào. Thở ra.

Gió đồng cỏ. Hai con ngựa nhai cỏ. Hai cha con tựa hàng rào.

Hít vào. Thở ra.

Từ từ, đưa sự chú ý về lại thân mình. Cảm nhận chỗ bạn đang ngồi hay đang nằm. Cảm nhận không khí quanh da.

Nhúc nhích ngón tay, ngón chân. Hít vào thật đầy. Thở ra thật dài. Rồi mở mắt, khi bạn sẵn sàng.

Lần tới, khi có một chuyện xảy ra mà bạn muốn vội gọi nó là hay hay là dở, hãy thử dừng lại một hơi thở. Rồi nói nhỏ với mình, như ông lão bên biên ải: biết đâu đấy.