Chỉ một câu: Thế à?

AN VIÊN YOGA

⏱ ~10 phút

Hãy để lưng mình thẳng lên, nhưng không cứng. Như một thân tre, đứng thẳng mà vẫn biết đung đưa theo gió.

Hai bàn tay đặt lên đùi. Hai vai thả lỏng. Cằm hơi thu vào.

Khép mắt lại.

Hít vào qua mũi. Thở ra qua mũi, chậm và êm. Hít vào. Thở ra. Một lần nữa. Hít vào. Thở ra.

Lắng nghe những tiếng động quanh bạn. Có thể là tiếng xe, tiếng quạt, tiếng ai đó nói chuyện xa xa. Không cần đuổi chúng đi. Cứ để chúng ở đó, như tiếng gió bên ngoài một ngôi chùa nhỏ.

Hôm nay, mình nghe một câu chuyện về một người chỉ nói đúng hai chữ. Nói hai lần. Mà người ta nhớ mãi.

Hít vào. Thở ra.

Chuyện đến từ Nhật Bản, gần ba trăm năm trước. Nhân vật là một vị thiền sư tên Hakuin, người Việt mình quen đọc là Bạch Ẩn. Người Nhật vẫn kể chuyện này cho nhau nghe, mỗi khi nói về một tấm lòng không lay động trước khen chê.

Thầy Bạch Ẩn sống ở một ngôi chùa nhỏ, bên một thị trấn ven biển. Từ cổng chùa nhìn ra, thấy cả ngọn núi Phú Sĩ trắng tuyết trên đỉnh. Người trong vùng quý thầy lắm. Ai đi qua cổng chùa cũng cúi chào. Ai có chuyện buồn cũng tìm tới thầy.

Gần chùa có một gia đình bán đồ ăn. Mùi bánh nướng, mùi canh tương bay ra tận ngoài đường. Họ có một cô con gái tuổi mười bảy, mười tám, xinh xắn, hay cười.

Hít vào. Thở ra.

Rồi một ngày, cha mẹ cô nhận ra con gái mình sắp có em bé. Mà cô chưa có chồng.

Ở thời ấy, đó là chuyện lớn lắm. Cha mẹ cô vừa giận, vừa xấu hổ, vừa đau lòng. Họ gặng hỏi mãi: ai là cha của đứa bé?

Cô gái sợ quá. Cô không dám nói tên người mình thương. Trong lúc rối trí, cô nói ra cái tên mà cả vùng kính trọng nhất: thầy Bạch Ẩn.

Mình đừng vội trách cô. Cô còn trẻ lắm, và đang sợ. Người ta khi sợ, đôi khi nói ra điều mà chính mình cũng không muốn.

Hít vào. Thở ra.

Cha mẹ cô giận dữ kéo nhau lên chùa. Họ đứng giữa sân, nói lớn, trách móc, lời lẽ nặng nề. Hàng xóm kéo tới xem.

Thầy Bạch Ẩn nghe hết. Rồi thầy chỉ nói: thế à?

Chỉ vậy thôi. Không cãi. Không thanh minh.

Hít vào. Thở ra.

Hãy dừng ở đây một chút, và cảm nhận cơ thể của bạn.

Khi bị ai đó trách oan, thân mình thường làm gì? Có lẽ lồng ngực thắt lại. Có lẽ hai bàn tay nắm chặt. Có lẽ mặt nóng bừng lên.

Bây giờ, hãy để ý hai bàn tay. Nếu chúng đang nắm, hãy mở ra. Để ý lồng ngực. Hít vào, để nó rộng ra. Thở ra, để nó mềm xuống.

Rồi thử nói thầm hai chữ của thầy, theo một hơi thở ra thật chậm: thế à. Nghe xem nó nhẹ thế nào. Không phải một lời cãi. Cũng không phải một lời nhận. Chỉ như một hơi thở ra, có hai chữ đi kèm.

Hít vào. Thở ra.

Từ hôm ấy, tiếng thơm của thầy mất sạch. Người đi qua cổng chùa không cúi chào nữa. Có người quay mặt đi. Có người xì xào sau lưng. Có những buổi chiều, lũ trẻ trong phố chạy qua cổng chùa, nhắc lại những câu người lớn nói mà chúng chẳng hiểu gì. Thầy chỉ cười, vẫy tay với chúng.

Thầy vẫn quét sân mỗi sáng. Vẫn ngồi lặng mỗi chiều. Vẫn đi xin ăn trong phố, dù nhiều nhà đóng cửa.

Rồi em bé ra đời. Một em bé đỏ hỏn, khóc oe oe. Gia đình cô gái bế em lên chùa, trao cho thầy, bảo rằng thầy là cha thì thầy phải nuôi.

Thầy đón em bé vào lòng. Không nói gì.

Hít vào. Thở ra.

Rồi thầy nuôi em. Một ông thầy tu, chưa từng bế trẻ con bao giờ.

Thầy đi khắp xóm, gõ cửa từng nhà có người mẹ đang nuôi con nhỏ, xin cho em một chút sữa. Có nhà cho. Có nhà không. Thầy cảm ơn cả hai.

Đêm, em khóc, thầy dậy. Bế em đi tới đi lui trên hiên chùa, khe khẽ ru. Thầy giặt tã, phơi tã trên sào tre ngoài sân. Mùa đông, gió biển thổi vào lạnh buốt, thầy quấn em trong tấm áo của mình.

Rồi một sáng, thầy mở cổng chùa, thấy dưới bậc đá có ai để sẵn một gói nhỏ. Trong gói là mấy tấm tã vải mới, gấp ngay ngắn, và một nắm gạo nếp. Không ai để lại tên. Thầy cúi đầu về phía con phố còn ngủ, rồi mang gói vào trong.

Em bé lớn dần. Biết cười. Biết nắm lấy ngón tay thầy, nắm chặt lắm.

Hít vào. Thở ra.

Bạn hãy thử khum hai cánh tay lại trước ngực, nhẹ thôi, như đang ôm một em bé đang ngủ. Hoặc chỉ cần đặt một bàn tay lên ngực mình.

Cảm nhận hơi ấm dưới lòng bàn tay. Cảm nhận nhịp thở lên xuống.

Đôi tay vẫn biết ôm ấp, ngay cả khi mình đang bị hiểu lầm. Đó là đôi tay của thầy. Và cũng có thể là đôi tay của bạn.

Hít vào. Thở ra.

Một năm trôi qua.

Cô gái trẻ không chịu được nữa. Mỗi lần đi ngang cổng chùa, nghe tiếng con bi bô, thấy thầy bế con đi dạo ngoài hiên, lòng cô lại thắt lại.

Cô quỳ xuống trước cha mẹ, kể hết sự thật. Cha đứa bé là một chàng trai trẻ làm ở chợ cá gần đó. Thầy Bạch Ẩn chẳng liên quan gì cả.

Hít vào. Thở ra.

Cha mẹ cô sững sờ. Rồi họ vội vã lên chùa, cúi rạp đầu xin lỗi thầy. Xin lỗi mãi không thôi. Rồi họ xin được đón em bé về.

Thầy nghe hết. Rồi thầy bế em bé ra. Đặt em vào tay người mẹ trẻ. Vuốt nhẹ lên mái tóc tơ của em lần cuối.

Và thầy chỉ nói: thế à?

Thầy đứng ở cổng, nhìn theo cho tới khi cả nhà khuất sau góc phố. Rồi thầy quay vào, gỡ mấy tấm tã còn phơi trên sào tre, gấp lại. Rồi cầm chổi, quét sân, như mọi buổi sáng.

Hít vào. Thở ra.

Hai lần, cùng một câu. Một lần khi mất hết tiếng thơm. Một lần khi được trả lại tất cả. Giữa hai lần ấy, lòng thầy không chao đảo. Còn đôi tay thầy, suốt một năm, chỉ lo một việc: giữ cho một em bé được ấm. Thầy không cần ai hiểu mình, mới tiếp tục tử tế.

Câu chuyện không bảo mình đừng bao giờ thanh minh. Có những lúc, nói ra sự thật là cần. Nó chỉ cho mình thấy rằng, lời khen tiếng chê đến rồi đi, như gió qua cổng chùa. Còn việc tử tế trước mặt, thì vẫn ở đó, chờ mình làm.

Có lẽ bạn cũng từng bị hiểu lầm. Một lời đồn không đúng. Một lần bị trách oan ở chỗ làm, hay trong nhà. Hoặc một lần được khen quá lời, cho điều mình không hẳn đã làm. Hãy để một khoảnh khắc như thế hiện lên, nhẹ thôi. Không cần sống lại nó. Không nhớ ra điều gì cũng được.

Hít vào. Thở ra.

Bây giờ, mình cùng thở với câu nói của thầy. Mỗi hơi thở ra, khẽ nói thầm: thế à.

Hít vào. Người ta khen mình. Thở ra. Thế à.

Hít vào. Người ta chê mình. Thở ra. Thế à.

Hít vào. Người ta hiểu lầm mình. Thở ra. Thế à.

Hít vào. Việc tử tế vẫn ở trước mặt. Thở ra. Mình vẫn làm.

Bây giờ, chỉ thở.

Hít vào. Thở ra.

Hít vào. Thở ra.

Một khoảng sân quét sạch. Một tấm áo quấn em bé. Hai chữ, nói khẽ.

Hít vào. Thở ra.

Từ từ, mở hai cánh tay ra, đặt lại xuống đùi. Cảm nhận tấm lưng mình, vẫn thẳng như thân tre.

Cử động nhẹ các ngón tay, ngón chân. Lắng nghe lại những tiếng động quanh mình, tiếng xe, tiếng quạt, tiếng người. Chúng vẫn ở đó, như gió qua cổng chùa. Hít một hơi đầy. Thở ra chậm rãi.

Lúc nào thấy đủ, bạn mở mắt ra.

Hôm nay, dù có ai khen, hay ai chê, bạn có thể mỉm cười trong lòng, và nói khẽ: thế à. Rồi quay về với việc tử tế đang ở trong tay mình.