Tách trà rót tràn

AN VIÊN YOGA

⏱ ~10 phút

Bạn có thể bắt đầu bằng một hơi thở ra thật dài. Dài như rót cạn một ấm nước. Thở ra cho tới khi gần như không còn gì để thở.

Rồi để hơi thở vào tự tìm đường, mát và đầy.

Thêm một lần. Thở ra, rót cạn. Hít vào, tự đầy.

Tìm một tư thế ngồi vững vàng. Lưng thẳng, cằm hơi hạ. Hai bàn tay đặt lên đùi, hoặc khum lại trước bụng, như đang nâng một cái tách nhỏ.

Khép mắt lại, nếu thấy an.

Hít vào. Thở ra.

Hôm nay, mình sẽ thở cùng một câu chuyện về một ấm trà. Một câu chuyện ngắn, mà người ta kể đi kể lại khắp thế giới.

Chuyện xảy ra ở Nhật Bản, hơn một trăm năm trước, vào thời nước Nhật vừa có tàu hoả, có những trường đại học kiểu mới. Người ta kể về một vị thiền sư tên là Nan'in, sống ở một ngôi chùa nhỏ. Và về một vị khách.

Vị khách là một giáo sư ở trường đại học lớn. Ông đọc nhiều lắm. Kinh sách, triết học, đủ cả. Ông nghe nói về Thiền, và muốn tìm hiểu. Thế là ông lên đường tới chùa.

Ông đi tàu hoả một quãng, rồi ngồi xe kéo một quãng. Trên đùi ông là chiếc cặp da căng phồng, nhét đầy sách và giấy ghi chép. Suốt dọc đường, ông lật giở, gạch chân, nhẩm đi nhẩm lại những điều mình định nói. Ông muốn vị thiền sư thấy rằng mình không phải người tầm thường.

Hít vào. Thở ra.

Đường lên chùa là một con dốc lát đá, hai bên là rừng tuyết tùng. Không khí mát lạnh, ẩm mùi lá kim. Vị giáo sư mặc bộ âu phục, chân đi giày da, bước lên từng bậc, thở hơi gấp. Trong đầu ông, câu hỏi xếp hàng dài như học trò chờ vào lớp.

Ông tới cổng. Một gian nhà gỗ thấp, sàn trải chiếu. Thiền sư Nan'in ra đón, cúi chào, mời khách vào ngồi.

Hít vào. Thở ra.

Vừa ngồi xuống, vị giáo sư đã bắt đầu nói.

Ông nói về những gì mình đã đọc. Về các trường phái. Về những điều ông cho là đúng, những điều ông cho là sai. Ông hỏi một câu, chưa đợi trả lời, đã tự trả lời luôn. Rồi hỏi sang câu khác.

Ông kể tên những cuốn sách. Ông nhắc lại những cuộc tranh luận ở trường. Ông so sánh, phân tích, đặt điều này cạnh điều kia. Lời nói tuôn ra như nước chảy qua máng, không có lấy một chỗ ngừng.

Thiền sư Nan'in chỉ gật đầu. Thỉnh thoảng, ông gắp thêm một mẩu than bỏ vào lò. Rồi lặng lẽ đứng dậy, đi pha trà.

Hít vào. Thở ra.

Cái lò than nhỏ ấy đặt ở góc phòng. Trên lò, một ấm nước bằng gang đang reo. Tiếng nước sôi nghe như gió thổi qua rừng thông.

Thiền sư nhấc nắp ấm, để hơi nước bốc lên một lúc cho nước dịu bớt. Nắp gang chạm vào miệng ấm, kêu một tiếng cạch trầm đục.

Thiền sư tráng tách bằng nước nóng. Bỏ trà vào chiếc ấm đất nhỏ. Rót nước sôi vào. Đậy nắp. Đợi.

Mùi trà lan ra, thơm, hơi ngai ngái, như mùi cỏ mới cắt hong qua một buổi.

Vị giáo sư vẫn nói.

Hít vào. Thở ra.

Bạn hãy thử hít vào thật chậm, như đang ngửi mùi trà ấy. Để hơi thở đi vào mũi, mát, thơm, rồi xuống tới ngực.

Thở ra, chậm hơn nữa, như làn hơi nóng bốc lên từ miệng tách.

Hít vào. Thở ra.

Thiền sư đặt một chiếc tách sứ nhỏ trước mặt khách. Rồi nhấc ấm trà lên, bắt đầu rót.

Nước trà màu vàng xanh chảy thành một dòng mảnh. Tách đầy một phần ba. Rồi một nửa. Rồi đầy tới miệng.

Thiền sư vẫn rót.

Hít vào. Thở ra.

Trà dâng lên khỏi miệng tách, tràn xuống chiếc đĩa lót bên dưới. Đĩa đầy. Trà chảy ra mặt khay gỗ. Từ khay, trà nhỏ xuống chiếu, loang thành một vệt sẫm màu.

Thiền sư vẫn rót. Từ tốn. Bình thản. Như đang rót vào một chiếc tách không đáy.

Vị giáo sư ngừng nói. Ông nhìn trà tràn ra. Một lúc. Rồi không chịu được nữa, ông kêu lên: thưa thầy, tràn hết cả rồi, tách không chứa thêm được giọt nào nữa đâu ạ.

Hít vào. Thở ra.

Bạn hãy thử để ý lồng ngực mình lúc này. Có chỗ nào đang chật, đang căng, như một cái tách đã đầy tới miệng không? Có thể là ở ngực. Có thể là ở cổ họng. Có thể là ở giữa hai hàng lông mày.

Không cần làm gì với nó. Chỉ cần thở ra một hơi dài, thật dài, và để chỗ ấy vơi xuống một chút. Như mức trà hạ xuống dưới miệng tách.

Hít vào. Thở ra.

Thiền sư dừng tay. Đặt ấm xuống.

Rồi ông nhìn vị khách, hiền hoà. Ông bảo rằng, lòng ông giáo sư lúc này cũng đang đầy như cái tách ấy. Đầy những điều ông đã biết, đã tin, đã quyết. Tách đã đầy thì rót gì vào cũng chỉ tràn ra ngoài. Muốn nếm một ngụm trà mới, trước hết phải để cái tách vơi đi đã.

Hít vào. Thở ra.

Người ta không kể vị giáo sư đáp lại thế nào. Mình chỉ có thể hình dung.

Có lẽ ông ngồi im rất lâu. Lần đầu tiên từ lúc tới, căn phòng có những tiếng khác ngoài tiếng ông. Tiếng ấm nước reo nhỏ trên lò. Tiếng gió qua rừng tuyết tùng. Tiếng một giọt trà rơi từ mép khay xuống chiếu.

Có lẽ thiền sư lấy khăn lau khô mặt khay. Có lẽ vị giáo sư cầm cái tách lên, đổ bớt trà ra, chỉ để lại một nửa. Hai bàn tay ông ôm lấy cái tách nóng. Ông nhấp một ngụm. Vị chát nhẹ đầu lưỡi, rồi ngọt dần nơi cổ họng. Và lần đầu tiên, ông thật sự nếm trà.

Hít vào. Thở ra.

Ai trong mình cũng có những lúc giống cái tách ấy. Đầy ắp những điều mình chắc chắn. Rằng người kia là người như thế. Rằng chuyện ấy chỉ có thể hiểu theo một cách. Rằng mình đã bị đối xử không phải, và sẽ chẳng bao giờ quên.

Những điều ấy không xấu. Nhiều điều có lý do của nó. Nhưng khi tách đã đầy, một lời xin lỗi tới cũng tràn ra ngoài. Một cách nhìn mới tới cũng tràn ra ngoài. Ngay cả sự bình yên tới, cũng chẳng còn chỗ.

Hãy để một điều đang đầy trong lòng bạn hiện lên. Một ý nghĩ cũ về ai đó. Một nỗi bực chưa nguôi. Hay chỉ là một ngày quá nhiều việc. Không cần gọi tên rõ. Nếu chẳng có gì hiện lên, cũng tốt.

Hít vào. Thở ra.

Và có lẽ, đã có lần ai đó làm vơi tách cho bạn. Một người chịu nghe lại câu chuyện từ phía bạn, dù họ đã nghĩ khác. Một người bỏ qua cho bạn, khi họ hoàn toàn có thể giữ lại. Nếu nhớ ra một người như thế, hãy để họ hiện lên một chút, và cảm ơn thầm.

Hít vào. Thở ra.

Bây giờ, mình cùng rót cho vơi cái tách, theo từng hơi thở ra. Không cần đổ hết. Chỉ vơi đi một chút.

Thở ra. Rót bớt một điều mình quá chắc chắn. Hít vào. Một khoảng trống nhỏ.

Thở ra. Rót bớt một lời phán xét. Hít vào. Chỗ cho một cách nhìn khác.

Thở ra. Rót bớt một nỗi giận cũ. Hít vào. Chỗ cho một hơi thở nhẹ.

Thở ra. Rót bớt cả những gì mình vừa đọc, vừa nghe hôm nay. Hít vào. Tách vơi rồi. Trà mới có thể rót vào.

Bây giờ, chỉ thở.

Hít vào. Thở ra.

Hít vào. Thở ra.

Một ấm nước reo. Một dòng trà mảnh. Một cái tách vơi một nửa.

Hít vào. Thở ra.

Từ từ, cảm nhận lại hai bàn tay. Khum chúng lại như nâng một tách trà ấm. Rồi mở ra, đặt xuống.

Hít một hơi sâu, như hít mùi trà mới. Thở ra thật chậm.

Rồi nhẹ nhàng mở mắt, theo nhịp của bạn.

Hôm nay, nếu ai đó nói điều gì khiến bạn muốn đáp lại ngay, hãy nhớ tới chiếc tách. Thở ra một hơi trước đã. Để tách vơi đi một chút. Rồi hẵng nghe.