Hạt dưa trên đảo vắng

AN VIÊN YOGA

⏱ ~10 phút

Bạn hãy ngồi xuống, ngay chỗ bạn đang ở. Đặt hai bàn chân xuống sàn, cho cả gót chân lẫn các ngón chân cùng chạm đất. Ấn nhẹ xuống một chút, rồi thả ra.

Đây là chỗ bạn đứng. Ít nhất là trong mười phút này.

Hít vào thật đầy. Thở ra thật hết. Hít vào. Thở ra.

Nếu muốn, khép mắt lại. Nếu đang ở chỗ đông người, chỉ cần nhìn xuống một điểm trước mặt, cho ánh mắt được nghỉ.

Thả lỏng khoảng giữa hai chân mày. Thả lỏng hai vai. Để hai bàn tay nằm yên, úp nhẹ lên đùi.

Giữa ngày, mình dừng lại một chút, để nghe một câu chuyện cũ. Chuyện về một người bị đặt vào một chỗ mà mình không hề chọn.

Hít vào. Thở ra.

Câu chuyện này cũng của người Việt mình, có từ thời các vua Hùng, được chép trong một tập truyện cổ từ mấy trăm năm trước. Ở miền biển Thanh Hoá, người ta vẫn chỉ cho nhau một dải đất, bảo rằng chuyện đã xảy ra ở đó.

Ngày xưa, vua Hùng có một người con nuôi tên là Mai An Tiêm. An Tiêm sáng dạ, chăm làm, được vua thương, cho lấy vợ, cho nhà cửa ruộng vườn.

Một hôm, giữa bữa tiệc, An Tiêm nói rằng những gì mình có là do đôi tay mình làm ra. Lời ấy đến tai vua. Vua phật lòng, nghĩ An Tiêm coi nhẹ ơn mình.

Thế là vua cho đưa An Tiêm, cùng vợ và đứa con nhỏ, ra một hòn đảo ngoài khơi xa. Trên đảo không nhà, không ruộng, không người. Chỉ có cát, đá, gió, và những bụi cây thấp.

Hít vào. Thở ra.

Ngày đầu tiên trên đảo, cả nhà ngồi trên bãi cát, nhìn sóng xô vào bờ. Gió biển mặn chát trên môi. Người vợ ôm con, khóc. Nàng hỏi: rồi mình sống bằng gì đây, anh.

An Tiêm im lặng một lúc. Rồi chàng cúi xuống, bốc một nắm cát, để nó chảy qua kẽ tay. Chàng nói: mình còn đôi tay. Trời còn cho mưa. Còn sống được.

Đêm đầu tiên, cả nhà nằm dưới một mỏm đá, nghe sóng vỗ suốt đêm. Đứa con nhỏ rúc vào lòng mẹ. An Tiêm nằm thức, đếm sao trên trời, đếm mãi, rồi cũng thiếp đi.

Hít vào. Thở ra.

Có những lúc, mình cũng bị đặt vào một chỗ như thế. Một công việc không như ý. Một nơi ở mới, lạ lẫm. Một ngày mà những thứ quen thuộc bỗng không còn. Nếu bạn đang ở trong một ngày như vậy, cứ thở cùng An Tiêm.

Hãy cảm nhận hai bàn chân trên sàn. Như bàn chân chàng đứng trên bãi cát ướt, sóng rút đi rồi lại về, mà chân vẫn ở đó. Hít vào, cảm nhận lòng bàn chân. Thở ra, để sức nặng của cả thân dồn xuống đất.

Hít vào. Thở ra.

Những ngày sau, An Tiêm đi khắp đảo. Chàng nhặt cành khô, chặt cây nhỏ, dựng một túp lều, lợp bằng lá và cỏ tranh. Vợ chàng tìm được một hốc đá trũng, nơi nước mưa đọng lại, trong và ngọt. Đứa con nhỏ lon ton chạy theo cha, nhặt vỏ ốc, đuổi những con còng chạy ngang trên cát.

Họ bắt cá trong những vũng nước giữa ghềnh đá, khi sóng rút ra xa. Họ hái quả dại, đào củ. Tối đến, cả nhà nhóm một đống lửa nhỏ, ngồi sát bên nhau nghe sóng.

Cuộc sống chật vật. Nhưng ngày nào cũng có một việc nhỏ để làm. Và làm xong việc nhỏ ấy, lại thấy mình vững thêm một chút.

Hít vào. Thở ra.

Có một đêm, gió nổi lên dữ dội. Gió rít qua túp lều, mưa quất ràn rạt trên mái lá. Cả nhà ngồi ôm nhau trong góc, nghe sóng gầm ngoài kia. Một mảng mái bị gió giật bay mất.

Sáng ra, trời quang. An Tiêm không than một câu. Chàng đi nhặt lá, lợp lại chỗ hổng. Còn hốc đá kia thì đầy ắp nước mưa, trong vắt, đủ cho cả nhà uống mấy tuần.

Hít vào. Thở ra.

Một buổi chiều, có một đàn chim lạ bay từ phía tây tới. Chúng sà xuống một doi cát, mổ mổ cái gì đó, kêu ríu rít, rồi lại bay đi. Chỗ chúng vừa đậu còn rơi lại mấy hạt đen nhỏ, bóng như hạt na.

An Tiêm nhặt mấy hạt ấy lên, đặt trong lòng bàn tay. Nhỏ xíu. Nhẹ tênh. Chàng nghĩ: chim ăn được, thì người cũng ăn được.

Bạn hãy thử cảm nhận lòng bàn tay mình lúc này. Tưởng tượng có vài hạt nhỏ đang nằm ở đó. Gần như không có trọng lượng. Nhưng là thật.

Hít vào. Thở ra.

An Tiêm chọn một khoảnh đất ít cát nhất, xới lên, nhặt đá ra. Chàng tra từng hạt xuống, vùi đất lên, tưới bằng nước mưa xách từ hốc đá.

Ngày thứ nhất, không có gì. Ngày thứ hai, không có gì. Ngày thứ ba, vẫn chỉ là đất.

Chàng vẫn tưới.

Ngày thứ năm, có một mầm xanh nhỏ đội đất nhú lên. Rồi một mầm nữa. Rồi một mầm nữa.

Từ đó, sáng nào cả nhà cũng ra thăm luống đất. Đứa con nhỏ ngồi xổm, đếm lá. Một lá. Hai lá. Ba lá. Người vợ nhổ cỏ. An Tiêm cắm những tàu lá khô quanh luống, che cho mầm non khỏi gió mặn.

Hít vào. Thở ra.

Mầm thành dây. Dây bò lan trên cát, lá xanh mướt. Rồi những bông hoa vàng nhỏ nở ra. Rồi những quả tròn lớn dần, vỏ xanh thẫm, nằm lăn lóc giữa đám lá.

Ngày quả chín, An Tiêm bổ quả đầu tiên. Bên trong, ruột đỏ tươi, hạt đen nhánh, nước ngọt mát chảy xuống tay. Đứa con nhỏ cắn một miếng, nước dưa chảy xuống tận cằm, nó cười khanh khách. Người vợ nếm thử, rồi nhìn chồng, mắt cay cay.

Hít vào, như được cắn một miếng dưa mát giữa trưa nắng. Thở ra, để cái mát ấy lan xuống cổ, xuống ngực, xuống bụng.

Hít vào. Thở ra.

Năm ấy, dưa mọc kín cả một góc đảo. Ăn không hết. An Tiêm khắc tên mình lên vỏ mấy quả dưa, rồi thả xuống biển. Sóng cuốn những quả dưa đi, dập dềnh, xa dần, xa dần.

Có những quả trôi dạt vào đất liền. Người ta nhặt được, bổ ra ăn, thấy ngọt lạ. Rồi người buôn tìm ra đảo, mang gạo, mang vải tới đổi lấy dưa.

Chuyện đến tai vua. Vua ngồi lặng thật lâu. Rồi vua hiểu ra: đôi tay ấy, đặt ở đâu cũng làm ra được một mùa ngọt. Vua cho người ra đón cả nhà An Tiêm về.

Hít vào. Thở ra.

Câu chuyện là thế. An Tiêm không chọn hòn đảo ấy. Nhưng chàng chọn được việc mình sẽ làm trên đó. Từng chiếc lá lợp mái. Từng gáo nước mưa. Từng hạt giống nhỏ.

Bây giờ, hãy nhớ lại một lần bạn ở trong một hoàn cảnh không mong muốn, mà rồi vẫn làm được một điều nhỏ. Có thể là dọn lại một góc phòng. Nấu được một bữa cơm. Gọi được một cuộc điện thoại khó. Đi được qua một ngày dài.

Nếu chưa nhớ ra, không sao cả. Việc bạn đang ngồi đây và thở, cũng là một hạt giống.

Hít vào. Thở ra.

Bây giờ, mình gieo vài hạt theo nhịp thở.

Hít vào, đặt một hạt xuống đất. Thở ra, vùi đất lên, nhẹ tay.

Hít vào, hạt thứ hai. Thở ra, tưới một gáo nước.

Hít vào, hạt thứ ba. Thở ra, không cần thấy mầm ngay hôm nay.

Hít vào, hạt thứ tư. Thở ra, mình vẫn ở đây, hai chân trên đất.

Chỉ còn hơi thở.

Hít vào. Thở ra.

Hít vào. Thở ra.

Một bãi cát. Một túp lều lá. Một quả dưa đỏ trôi trên sóng.

Hít vào. Thở ra.

Bây giờ, ấn nhẹ hai bàn chân xuống sàn một lần nữa. Cảm nhận mặt đất đang đỡ lấy bạn.

Duỗi các ngón tay. Xoay cổ thật chậm sang trái, sang phải. Hít một hơi đầy, thở ra. Rồi mở mắt.

Phần còn lại của ngày hôm nay, có thể vẫn có những chỗ bạn không chọn. Nhưng hãy chọn một việc nhỏ, và làm nó bằng cả hai tay. Một hạt thôi. Rồi để mùa đến sau.